Zoals velen van jullie ben ik de afgelopen maanden op zoek geweest naar antwoorden. Naar duiding. Soms ook naar een beetje troost in het licht van maatschappelijke en, eerlijk is eerlijk, soms angstaanjagende politieke ontwikkelingen.

Eén boek bleef daarbij in mijn hoofd rondzingen: Over Vrijheid van de historicus Timothy Snyder. Mensen die mij beter kennen hebben zich misschien al lichtelijk geërgerd aan mijn enthousiasme. Wees gerust: ik zal jullie de details besparen… Maar… lees het vooral zelf.

In het kort: Snyder benoemt vijf voorwaarden die vrijheid mogelijk maken. Of andersom: vijf voorwaarden die worden afgebroken als vrijheid ons wordt ontnomen. Eén daarvan is onvoorspelbaarheid.

Dat woord raakte me, omdat ik ineens dacht aan onze eigen zoektocht naar een nieuwe naam. Tot voor kort heetten we Asko|Schönberg. Nu Het Muziek. En beide dragen ze onvoorspelbaarheid in zich, als uitdrukking én zoektocht naar vrijheid. Hedendaagse muziek leeft van woorden als ontregelen, schuren, confronteren. Een concert in de twintigste eeuw was pas geslaagd als er ten minste één stel stampvoetend de zaal verliet.

Ook met Het Muziek staan we in die traditie. Dat bleek wel uit de stevige reacties die we kregen na de aankondiging van onze naamswijziging. Ik draai er niet omheen: sommige reacties waren pittig. Dat het bericht insloeg als een bom, daar was geen twijfel over. Zelfs de voorpagina van de Volkskrant werd gehaald.

En toch waren wij verrast.

Waarom? Omdat wat als een logische stap voelde, voor anderen juist zo onvoorspelbaar bleek. Voor ons is het de uitkomst van een lange zoektocht. Een keuze die de rijke geschiedenis van Asko|Schönberg verbindt met Het Muziek van nu. Een geschiedenis die de Nederlandse ensemblecultuur internationaal op de kaart zette, met als boegbeeld Louis Andriessen.

Met werken als De Staat, De Tijd en De Materie brak hij met conventies om tot zijn waarheid te komen. Louis werd onvoorspelbaar. Het enige voorspelbare waren zijn titels: altijd een lidwoord plus een zelfstandig naamwoord. Titels die direct verwezen naar de essentie van zijn composities. Andriessen als representant van deze naoorlogse generatie had een afkeer van elitarisme, keerde zich tegen pretenties en vertegenwoordigde een nieuwe stem die culturele en maatschappelijke vernieuwing voorstond.

Op dat DNA bouwen wij voort. Onze naamswijziging is geen breuk, maar een herijking. Een teruggrijpen op de waarden die Asko|Schönberg belichaamde en die nu door Het Muziek worden voortgezet. Met Het Muziek erkennen we onze eigen geschiedenis en de plek die we innemen in de canon. Tegelijkertijd worden we opnieuw onvoorspelbaar. Het biedt ruimte voor nieuwe stemmen en voor onverwachte samenwerkingen die ons telkens weer verrassen.

En ja, een nieuwe naam kan kwetsbaar zijn. Maar kwetsbaarheid is altijd te verkiezen boven status. Want status leidt nooit tot vernieuwing. En vernieuwing — dát is de kern van onze missie.

Misschien is dat precies wat Snyder bedoelt: dat onvoorspelbaarheid ons niet verzwakt, maar de voorwaarde schept voor iets groters. Voor vrijheid.